“Mã đáo thành công” có nghĩa là ngựa về tới là thành công, một lời chúc việc khởi sự suôn sẻ, đi là có kết quả. Tranh đàn ngựa phi vì thế được ưa ở phòng khách, văn phòng của người làm ăn và làm quà khai trương. Số ngựa và hướng ngựa chạy là quan niệm dân gian; điều quyết định một bức mã đáo đẹp là ngựa vẽ có thần, bố cục thoáng và khổ hợp tường.
Ngựa là đề tài khó vẽ: cơ bắp, chân, bờm, nhịp phi đều lộ tay nghề. Cũng vì được ưa nên thị trường có rất nhiều bức mã đáo làm hàng loạt, màu chói, ngựa như nhau. Bài này đi qua nguồn gốc lời chúc, ý nghĩa số ngựa, cách nhìn ngựa vẽ tốt, và chỗ treo cho hợp.
Lời chúc “mã đáo thành công” đến từ đâu?
Câu này đến từ thành ngữ chữ Hán, thường được giải thích bằng hình ảnh thời xưa: người ra trận hay đi xa trở về trên lưng ngựa, ngựa về tới cổng nghĩa là việc đã thành. Dần dần, nó thành lời chúc cho bất cứ việc gì bắt đầu: mở cửa hàng, nhận chức mới, đi thi, đi xa.
Ngựa trong văn hoá Á Đông còn gắn với sức bền, tốc độ và lòng trung thành. Người Việt có thành ngữ “ngựa quen đường cũ” theo nghĩa xấu, nhưng trong tranh, ngựa gần như luôn mang nghĩa tốt: khí thế, hanh thông, tiến lên.
Vì là lời chúc về sự khởi đầu và tiến lên, tranh mã đáo hợp những nơi gắn với công việc: văn phòng, cửa hàng, phòng khách của người làm ăn. Nó cũng là món quà khai trương, tân gia quen thuộc. Ở chỗ cần sự tĩnh như phòng ngủ, phòng thờ, đàn ngựa phi ít khi hợp.
Hiểu như vậy để thấy một điều: lời chúc có giá trị khi gửi đúng người, đúng dịp. Treo bức mã đáo không làm việc kinh doanh tự thành; nhưng một bức ngựa đẹp sau lưng bàn làm việc có thể là lời nhắc mỗi ngày về khí thế mình muốn giữ.
Bát mã, cửu mã, lục mã: số ngựa nói gì?
Tám con ngựa (bát mã) là phổ biến nhất. Thường được kể gắn với tích tám con tuấn mã của một vị vua thời cổ Trung Hoa; số tám cũng được ưa vì đọc gần chữ “phát” theo cách nói của người Quảng Đông.
Chín con (cửu mã) mang nghĩa lâu dài. Giống tranh cửu ngư, số chín gợi sự bền vững.
Sáu con (lục mã) gợi sự suôn sẻ. Số sáu gắn với chữ “lộc” và “thuận” trong cách hiểu dân gian.
Một con ngựa là ý chí cá nhân. Hợp phòng làm việc riêng, quà cho người tự lập nghiệp.
Đôi ngựa gợi đồng hành. Hợp quà cho cặp vợ chồng cùng làm ăn, hai người đồng sáng lập.
Số ngựa không quyết định may rủi. Đó là quan niệm và thói quen, không phải luật; đừng để người bán lấy chuyện “số đẹp” mà nâng giá.
Bố cục quan trọng hơn số. Tám con ngựa chen chúc, chân chồng chân, khó đẹp bằng năm con có nhịp, có khoảng đất trời.
Ngựa đứng, ngựa phi, ngựa ăn cỏ khác nhau. Ngựa phi là khí thế; ngựa đứng nghỉ, ăn cỏ là sự an nhàn, hợp không gian tĩnh hơn.
Nhìn ngựa vẽ có thần hay ngựa “hàng chợ”?
Chân ngựa đúng nhịp phi. Ngựa phi thật có lúc cả bốn chân rời đất, có lúc chụm lại; ngựa vẽ ẩu dạng chân như bàn bốn chân.
Cơ bắp có khối. Vai, đùi, cổ ngựa có sáng tối rõ; ngựa phẳng như dán giấy là tay nghề yếu.
Bờm và đuôi bay theo một hướng gió. Cả đàn ngựa cùng chiều gió thì tranh mới tin được.
Đàn ngựa không như in lại. Nếu nhiều con giống hệt nhau về dáng, có thể là bức làm theo mẫu chép hàng loạt.
Bụi và đất có thật. Tranh tốt có bụi tung, cỏ rạp, tạo cảm giác tốc độ.
Màu ngựa có sắc độ. Ngựa nâu, ngựa trắng, ngựa đen đều có hàng chục sắc chuyển; màu phẳng là dấu hiệu tranh làm nhanh.
Mắt và tai ngựa tỉnh. Tai dựng, mắt sáng là ngựa “sống”; tai cụp, mắt lờ đờ làm cả đàn uể oải.
Hỏi về nguồn gốc bức tranh. Tranh vẽ theo mẫu của danh hoạ cần hỏi rõ là tranh chép; đừng tin lời gợi ý mơ hồ về “tác giả nổi tiếng”.
Treo tranh mã đáo ở đâu, khổ thế nào?
Gợi ý theo vị trí. Kích thước tính cả khung, tỷ lệ theo đồ đạc bên dưới như mọi tranh khác.
| Vị trí | Phù hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Phòng khách, sau sofa | đàn ngựa khổ ngang, màu không quá chói | rộng khoảng 2/3–3/4 sofa |
| Sau bàn làm việc, phòng giám đốc | đàn ngựa hoặc một con ngựa mạnh mẽ | đáy khung cách lưng ghế khoảng 25–40 cm |
| Sảnh văn phòng, cửa hàng | bức lớn, khí thế | ánh sáng đủ, không bị nắng rọi trực tiếp |
| Phòng làm việc tại nhà | một hoặc đôi ngựa, khổ vừa | treo trước mặt nếu mình là người nhìn |
| Phòng ngủ | ít hợp với ngựa phi | nếu thích, chọn ngựa thong thả, màu dịu |
| Phòng thờ | không nên | không gian cần tĩnh, theo nếp nhà |
Ngựa chạy hướng nào: quan niệm và lý do thẩm mỹ
Câu hỏi hay gặp nhất là ngựa nên phi vào trong nhà hay ra ngoài. Quan niệm phổ biến là ngựa phi hướng vào nhà, như mang thành công về, không quay đầu ra cửa. Nhiều người chơi tranh vẫn theo cho thuận lòng, và lựa chọn ấy cũng có lý do thẩm mỹ: con vật hướng vào trong kéo ánh mắt người xem vào giữa phòng, làm không gian tụ lại.
Trên tường sau sofa, nhiều người còn để ý đến hướng ngựa so với cửa ra vào: cửa bên trái thì chọn ngựa phi từ trái sang phải, như đang từ ngoài vào. Đây là một cách chơi, không phải điều kiện. Nếu đã có bức tranh đẹp mà hướng ngựa ngược, không cần thay tranh vì lo; có thể xoay cách bày đồ đạc để bố cục chung hài hoà.
Một chi tiết thẩm mỹ ít người để ý: ngựa phi về phía khoảng trống trong tranh thì thấy thoáng, ngựa phi đâm vào mép khung thì thấy bí. Hoạ sĩ giỏi luôn chừa “đường chạy” phía trước con ngựa. Khi chọn tranh, nhìn xem trước đầu đàn ngựa còn bao nhiêu khoảng trời đất.
Nếu đang tìm tranh mã đáo cho phòng khách hay văn phòng, có thể xem thêm các mẫu tranh và vật phẩm ở VatPham.com, rồi mang tiêu chí về nét vẽ, bố cục và kích thước ở trên ra để chọn.
Lưu ý khi mua và khi tặng tranh mã đáo
Hỏi rõ vẽ tay hay in. Tranh in rồi tô thêm vài nét sơn vẫn được bán như “vẽ tay”; nhìn nghiêng dưới đèn để thấy lớp sơn.
Không trả giá theo “số đẹp”. Giá tranh hình thành từ kích thước, chất liệu, độ công phu, tác giả, không phải số ngựa.
Tặng khai trương nên hỏi trước chỗ treo. Tranh khổ lớn mà cửa hàng không có tường sẽ thành gánh nặng cho người nhận.
Chọn màu hợp không gian người nhận. Văn phòng tông trắng xám hợp ngựa nâu, đen, trắng hơn nền đỏ rực.
Kèm lời chúc ngắn. Một tấm thiệp viết tay giải thích ý nghĩa làm món quà có hồn hơn.
Cân nhắc trọng lượng. Sơn dầu khổ lớn khung gỗ dày nặng, cần tường chắc và bắt vít.
Không chọn vì lời gieo lo. Câu “không treo mã đáo thì làm ăn khó” là chiêu bán hàng.
Câu hỏi thường gặp
Mã đáo thành công nghĩa là gì?
Nghĩa là ngựa về tới là thành công, lời chúc việc khởi đầu thuận lợi, đi đâu làm gì cũng có kết quả. Tranh đàn ngựa phi là cách thể hiện quen thuộc của lời chúc này.
Tranh mã đáo nên có bao nhiêu con ngựa?
Phổ biến nhất là tám con (bát mã), ngoài ra có sáu, chín hoặc một con. Số ngựa là quan niệm, chọn theo bố cục đẹp và không gian quan trọng hơn.
Ngựa trong tranh nên chạy vào hay chạy ra?
Quan niệm phổ biến là ngựa phi hướng vào trong nhà. Về thẩm mỹ, hướng vào cũng kéo mắt người xem vào phòng; tuy vậy không cần lo nếu bức tranh có hướng ngược.
Tranh mã đáo có treo phòng ngủ được không?
Không cấm, nhưng đàn ngựa phi đầy khí thế ít hợp chỗ ngủ. Nếu thích ngựa, chọn bức ngựa thong thả, màu dịu cho phòng ngủ.
Tranh mã đáo tặng khai trương có hợp không?
Rất hợp vì ý nghĩa khởi sự suôn sẻ. Nên hỏi trước khổ tường và tông màu của nơi khai trương để món quà treo được, không phải cất kho.
Làm sao biết tranh ngựa vẽ tay thật?
Nhìn nghiêng dưới đèn để thấy độ dày mỏng của sơn, vết cọ, chỗ chồng màu. Tranh in thường phẳng đều; nếu tranh có giá trị cao, nên hỏi thêm người có chuyên môn.
