Phòng ăn hợp những bức tranh gợi cảm giác no đủ và ấm cúng: tĩnh vật hoa quả, chợ quê, cây trái, phong cảnh ấm màu. Gần bếp nấu thì chất liệu quan trọng hơn đề tài: chọn sơn mài, sơn dầu đã phủ bóng, tranh in có kính dễ lau; tránh tranh lụa và tranh giấy không có kính.
Nhà Việt hiện nay hay làm bếp mở thông với phòng ăn, thậm chí với cả phòng khách. Hơi nước, khói và dầu mỡ bay xa hơn người ta nghĩ, máy hút mùi chỉ giữ được một phần. Một bức tranh treo sai chỗ có thể ngả vàng, bám bụi dầu sau vài năm mà chủ nhà không để ý. Phần dưới bàn cả chuyện đẹp lẫn chuyện bền.
Phòng ăn cần thứ tranh gì?
Bữa cơm là lúc cả nhà ngồi lại, nên tranh phòng ăn tốt nhất là thứ làm người ta muốn ngồi lâu hơn một chút. Tĩnh vật trái cây, hoa, bình gốm, những cảnh chợ, gánh hàng, vườn quê là đề tài kinh điển vì nó gần với chuyện ăn uống mà không nói thẳng ra.
Màu ấm thường được chuộng ở phòng ăn: đỏ đất, cam, vàng nghệ, xanh lá tươi. Không phải vì “màu ấm kích thích ăn ngon” như một quy luật khoa học, mà vì nó hợp với ánh đèn vàng buổi tối và với đồ gỗ, đồ gốm thường gặp trong phòng ăn. Nhà tông trắng xám hiện đại thì vẫn có thể dùng tranh trừu tượng, chỉ cần có một hai mảng màu ấm.
Đề tài nên tránh là những gì làm bữa ăn kém ngon với chính gia đình mình: cảnh u buồn, chân dung lớn nhìn chằm chằm, tranh có máu me hay xác con vật. Có nhà thích tranh cá, tôm cua; có nhà thấy ngại. Không có đúng sai, chỉ có hợp hay không hợp với người ngồi ăn.
Phòng ăn cũng là chỗ treo những bức có câu chuyện để kể. Một bức tranh mua trong chuyến đi xa, một bức con vẽ, khi có khách tới ăn cơm, nó thành câu chuyện mở đầu tự nhiên.
Chất liệu nào chịu được không khí bếp?
Bảng so sánh dưới đây dựa trên tính chất chung của từng chất liệu, khi treo ở phòng ăn liền bếp, có máy hút mùi.
| Chất liệu | Mức hợp với khu bếp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Sơn mài | tốt | mặt sơn kín, lau ẩm nhẹ được; tránh nắng gắt và nhiệt cao sát bếp |
| Sơn dầu đã phủ vecni | khá | dầu mỡ bám lên vecni có thể nhờ người phục chế làm sạch; không tự chà |
| Acrylic có lớp phủ | khá | tương tự sơn dầu, nhẹ hơn, dễ treo |
| Tranh in có kính hoặc mica | tốt | kính chắn hơi dầu; lau kính, không lau tranh |
| Tranh lụa | kém | ẩm và khói làm lụa ố, giòn; nếu treo phải có kính và cách xa bếp |
| Màu nước, giấy dó không kính | kém | giấy hút ẩm, dễ mốc, khó làm sạch |
| Tranh gốm, tranh kim loại | tốt | hợp tường gần bếp, dễ lau |
Tranh gốc có giá trị cao thì đừng treo trong vùng bếp, kể cả chất liệu bền. Bếp vẫn có rủi ro dầu bắn, khói, nhiệt mà không chất liệu nào miễn nhiễm hoàn toàn.
Vị trí treo trong phòng ăn và khu bếp
Tường dọc bàn ăn là chỗ đẹp nhất. Người ngồi hai bên đều thấy; tranh ngang dài theo bàn rất hợp.
Tâm tranh hạ thấp hơn phòng khách. Người xem chủ yếu ngồi, mốc tâm khoảng 135–145 cm hoặc đáy khung cách tủ búp phê 15–25 cm.
Bề ngang tranh theo bàn, không theo tường. Tranh rộng khoảng 2/3 chiều dài bàn là cân.
Cách bếp nấu ít nhất vài mét nếu là tranh gốc. Càng gần bếp, hơi dầu càng dày.
Không treo ngay trên bồn rửa. Nước bắn và hơi nóng từ nước rửa chén là kẻ thù của khung gỗ và giấy.
Tránh chỗ đối diện cửa sổ nắng chiều. Nắng phòng ăn hướng tây làm bạc màu và khô nứt sơn.
Bếp mở thì chọn tường xa bếp nhất. Tường gần phòng khách thường ít dầu mỡ hơn tường cạnh bếp.
Trên tủ búp phê có thể dựng tranh tựa tường. Kết hợp với bình hoa, đồ gốm thành một góc trưng bày, dễ thay đổi theo mùa.
Tình huống thật: nhà phố bếp mở và bức sơn dầu ngả vàng
Một kiểu chuyện hay gặp: gia đình treo bức sơn dầu phong cảnh trên tường ngay cạnh khu bếp mở, vì đó là bức tường lớn nhất tầng trệt. Vài năm sau, bức tranh như phủ một lớp màng vàng đục, sờ tay thấy hơi dính. Đó là hơi dầu ăn bám lên lớp vecni, cộng bụi.
Phản xạ đầu tiên của nhiều người là lấy khăn ướt, thậm chí nước rửa chén để lau. Đó là cách nhanh nhất làm hỏng tranh: nước có thể ngấm vào vết nứt li ti, chất tẩy làm mất lớp màu. Việc đúng là tháo tranh, để người phục chế tranh xem lớp phủ, họ có cách làm sạch phù hợp với từng loại vecni.
Sau đó, nếu vẫn muốn có tranh ở bức tường ấy, đổi sang tranh in chất lượng có kính hoặc tranh gốm, còn bức sơn dầu đưa sang phòng khách. Một bức tranh không có nghĩa vụ phải ở mãi một chỗ; xoay vòng tranh giữa các phòng theo chất liệu là cách nhiều người chơi lâu năm vẫn làm.
Bài học ngắn: trước khi treo tranh ở khu bếp, đứng chỗ đó lúc nấu bữa tối, ngửi xem mùi dầu có tới không. Mũi mình tới được thì hơi dầu cũng tới được.
Giữ tranh phòng ăn sạch đẹp qua năm tháng
Bật máy hút mùi sớm, tắt muộn. Bật trước khi phi hành, tắt sau khi nấu vài phút giúp bớt hơi dầu bay ra.
Phủi bụi bằng chổi lông mềm khô. Không dùng khăn ướt trên bề mặt tranh gốc.
Lau kính chứ không lau tranh. Xịt dung dịch lên khăn, không xịt thẳng lên kính để khỏi chảy vào mép khung.
Kiểm tra mặt sau khung mỗi mùa nồm. Nấm mốc thường bắt đầu từ mặt sau, chỗ tiếp giáp tường lạnh.
Chừa khe thoáng sau tranh. Miếng đệm nhỏ ở hai góc dưới giúp không khí lưu thông, đỡ đọng ẩm.
Không treo tranh sát nồi cơm, ấm siêu tốc. Hơi nước phụt trực tiếp làm khung cong vênh.
Đổi tranh theo mùa nếu có nhiều. Vừa tránh một bức chịu khói lâu, vừa làm phòng ăn có không khí mới.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ăn nên treo tranh gì?
Tĩnh vật hoa quả, cảnh chợ quê, vườn cây, phong cảnh màu ấm là những lựa chọn quen thuộc. Quan trọng hơn đề tài là gia đình thấy dễ chịu khi ngồi ăn trước bức tranh đó.
Có nên treo tranh trong bếp không?
Được nếu chọn chất liệu chịu ẩm và dễ lau như tranh in có kính, tranh gốm, sơn mài. Không nên treo tranh gốc giá trị hay tranh lụa, giấy không kính ở vùng nấu nướng.
Tranh phòng ăn treo cao bao nhiêu?
Thấp hơn phòng khách một chút vì người xem chủ yếu ngồi, tâm tranh khoảng 135–145 cm. Nếu treo trên tủ búp phê, giữ đáy khung cách mặt tủ chừng 15–25 cm.
Tranh sơn dầu bị bám dầu mỡ thì làm sao?
Không tự lau bằng nước hay chất tẩy. Tháo xuống và nhờ người phục chế tranh xem lớp vecni để làm sạch đúng cách, rồi dời tranh khỏi khu bếp.
Phòng ăn nhỏ có nên treo gương thay tranh?
Gương giúp phòng ăn sáng và rộng hơn, nhất là phòng ít cửa sổ. Có thể kết hợp một gương và một tranh nhỏ, miễn gương không phản chiếu thẳng vào khu bếp lộn xộn.
Tranh cá treo phòng ăn có sao không?
Không có gì cấm. Nhiều nhà thích tranh cá chép, đàn cá vì ý nghĩa sung túc; chỉ cần cả nhà thấy hợp khi ngồi ăn.
