Tường trắng hoặc kem hợp với gần như mọi bức tranh; tường xám làm nổi những tranh màu ấm; tường sơn màu đậm cần tranh sáng hơn hẳn hoặc có viền paspartu sáng làm vùng đệm; tường ốp gỗ hợp sơn mài, lụa và tranh tông đất. Cách dễ nhất để tranh “ăn” với phòng là có ít nhất một màu trong tranh lặp lại ở đâu đó: gối, rèm, bình hoa, sàn gỗ.
Màu tường đâu phải một cái nền đứng yên: nó đổi luôn cách mắt đọc màu trong tranh. Cùng một bức xanh lam, đặt trên tường trắng thấy tươi, trên tường vàng thấy ngả lục, trên tường xám thấy sâu hơn. Bài này đi từ những nguyên tắc nhìn được bằng mắt thường, không cần lý thuyết màu sắc phức tạp.
Vì sao cùng một bức tranh, đổi tường là đổi màu?
Mắt người không đọc màu một cách tuyệt đối mà đọc theo màu xung quanh. Một mảng xám đặt cạnh đỏ trông hơi xanh, đặt cạnh xanh lại trông hơi ấm. Hiện tượng này các hoạ sĩ biết từ lâu, và nó xảy ra y hệt khi tranh nằm trên tường.
Vì vậy, xem tranh ở phòng tranh tường trắng, đèn rọi chuẩn, rồi về treo lên tường sơn vàng chanh dưới đèn tuýp, nhiều người ngỡ ngàng thấy bức tranh “khác hẳn”. Không phải người bán đánh tráo, mà là nền và ánh sáng đã đổi.
Cách phòng là chụp ảnh tường nhà dưới ánh sáng ban ngày bình thường, mang theo khi đi xem tranh. Tốt hơn nữa là xin mang tranh về treo thử một hai ngày nếu nơi bán cho phép, hoặc ít nhất đặt tranh cạnh một tấm bìa có màu gần màu tường nhà mình.
Ánh sáng cũng là một phần của “màu tường”. Tường trắng dưới đèn vàng 2700K trông như kem; tường kem dưới đèn trắng 6500K trông như xám lạnh. Khi phối màu, hãy nghĩ về tường như nó trông vào buổi tối, giờ cả nhà ở nhà nhiều nhất.
Màu tường nào hợp tranh nào?
Bảng gợi ý theo các màu tường phổ biến trong nhà Việt hiện nay. Đây là điểm khởi đầu, gu riêng vẫn quan trọng hơn.
| Màu tường | Tranh dễ hợp | Nên cẩn thận |
|---|---|---|
| Trắng, trắng ngà | hầu hết mọi loại; trừu tượng, sơn dầu đậm màu đặc biệt nổi | tranh quá nhạt dễ chìm, cần khung rõ nét |
| Kem, be | sơn mài, tranh tông đất, phong cảnh ấm, lụa | tranh vàng nhạt lẫn vào tường |
| Xám nhạt, xám bê tông | tranh màu ấm: đỏ đất, cam, vàng nghệ; tranh đen trắng | tranh xám lạnh làm phòng u ám |
| Xanh lá, xanh rêu | tranh hoa, tranh có hồng, đỏ đất, trắng | tranh nhiều xanh lá cùng sắc độ |
| Xanh dương, xanh đậm | tranh vàng, cam, trắng, khung gỗ sáng hoặc vàng ánh kim | tranh xanh tối sẽ thành một mảng |
| Màu đậm: đỏ đô, xanh than, đen | tranh sáng, có paspartu trắng rộng, khung mảnh | tranh tối màu, khung bản to tối |
| Ốp gỗ | sơn mài, lụa, tranh tông đất, đồ hoạ đen trắng có paspartu | tranh khung gỗ trùng màu tường gỗ |
| Giấy dán tường hoa văn | tranh đơn giản, mảng lớn, paspartu rộng | tranh nhiều chi tiết đánh nhau với hoa văn |
Tường hoa văn hay tường màu đậm là lúc paspartu phát huy tác dụng: dải giấy trắng hoặc kem quanh tranh như một khoảng thở, tách tranh khỏi nền.
Nhắc màu: mẹo làm tranh “thuộc về” căn phòng
Tìm một màu nhỏ trong tranh. Không cần màu chủ đạo, chỉ cần một vệt cam, một mảng xanh rêu.
Lặp màu đó ở hai ba chỗ trong phòng. Một chiếc gối, một bình gốm, một cuốn sách trên kệ là đủ để mắt nối tranh với phòng.
Đừng lặp quá nhiều. Gối, rèm, thảm, sofa cùng màu với tranh làm phòng như đồng phục.
Màu gỗ cũng là một màu. Sàn gỗ óc chó tối hợp tranh có nâu đậm; sàn gỗ sồi sáng hợp tranh có vàng, be.
Cây xanh thật là màu miễn phí. Tranh có xanh lá đặt gần chậu cây thật tạo cảm giác liền mạch rất tự nhiên.
Tương phản có chủ đích cũng được. Phòng toàn trắng xám, một bức đỏ đất rực có thể là điểm nhấn mạnh mẽ, miễn nó là duy nhất.
Thử bằng ảnh đen trắng. Nếu tranh và tường cùng độ sáng, ảnh đen trắng sẽ thấy tranh chìm; khi đó cần khung hoặc paspartu tách ra.
Ưu tiên màu tranh trước, màu gối sau. Tranh khó đổi, gối rèm dễ đổi; chọn tranh mình thương rồi phối phụ kiện theo nó.
Chọn khung và paspartu theo màu tường
Khung là cầu nối giữa tranh và tường. Trên tường trắng, khung gỗ tự nhiên, khung đen mảnh hay khung trắng đều ổn; trên tường màu, khung nên khác màu tường đủ để thấy đường viền, nếu không tranh như dán thẳng lên tường.
Khung vàng ánh kim hay bị coi là “sến”, nhưng đặt trên tường xanh đậm hay xám than lại rất sang, nhất là với sơn dầu cổ điển, tranh sơn mài. Ngược lại, trên tường kem vàng, khung vàng dễ lẫn và nặng.
Paspartu là phần bìa viền quanh tranh giấy, tranh lụa, màu nước, đồ hoạ. Ngoài việc bảo vệ tranh không chạm kính, nó tạo khoảng nghỉ cho mắt. Màu paspartu an toàn là trắng ngà hoặc kem; màu xám nhạt hợp tranh đen trắng. Paspartu màu đậm chỉ dùng khi thật hiểu mình đang làm gì.
Một điều ít người để ý: nếu tranh giấy, tranh lụa có giá trị, nên hỏi thợ khung về bìa paspartu không axit. Bìa thường chứa axit lâu năm làm ố vàng mép tranh. Chuyện này thuộc phần bảo quản, nhưng quyết định từ lúc chọn khung.
Những lỗi phối màu hay gặp
Chọn tranh trùng y màu tường. Tranh xanh trên tường xanh cùng sắc độ sẽ biến mất.
Sơn lại tường theo tranh mà không thử mẫu. Sơn một mảng thử vài ô, xem cả ngày lẫn tối rồi mới sơn hết.
Xem tranh dưới đèn cửa hàng rồi quyết. Đèn phòng tranh thường sáng và chuẩn màu hơn đèn nhà nhiều.
Nhiều tranh, mỗi bức một tông. Trên cùng một mảng tường, nên có một sợi chỉ màu chung.
Khung bản to, tối trên tường đậm. Làm tranh như bị nhốt trong hộp tối.
Tranh quá nhạt trên tường trắng. Cần khung có đường nét rõ hoặc đèn rọi để tranh không thành mảng mờ.
Đặt tranh nhiều chi tiết lên giấy dán tường hoa. Hai thứ cùng “nói” một lúc, người xem không nghe được thứ nào.
Câu hỏi thường gặp
Tường trắng nên treo tranh màu gì?
Tường trắng hợp gần như mọi màu tranh. Tranh đậm màu, tương phản mạnh sẽ nổi bật nhất; tranh rất nhạt thì cần khung rõ nét hoặc đèn rọi để không chìm.
Tường xám hợp tranh gì?
Tường xám làm nổi các màu ấm như đỏ đất, cam, vàng nghệ, và hợp tranh đen trắng có paspartu trắng. Tránh nhiều tranh xám lạnh vì phòng dễ u ám.
Tường sơn màu đậm có treo tranh được không?
Được và thường rất đẹp. Chọn tranh sáng hơn tường hẳn, dùng paspartu trắng rộng hoặc khung ánh kim mảnh để tách tranh khỏi nền.
Màu khung tranh nên theo tường hay theo tranh?
Khung phục vụ tranh trước, nhưng phải khác tường đủ để thấy viền. Nếu phân vân, khung gỗ tự nhiên hoặc đen mảnh là hai lựa chọn an toàn.
Có nên sơn lại tường cho hợp bức tranh mới mua?
Có thể, nhất là khi bức tranh là thứ mình định giữ lâu. Hãy sơn thử một mảng nhỏ, quan sát cả ban ngày lẫn buổi tối trước khi sơn cả bức.
Tranh lụa treo tường gỗ có hợp không?
Rất hợp vì lụa và gỗ cùng mềm, ấm. Chỉ cần paspartu sáng để tranh không lẫn vào gỗ và giữ tranh tránh nắng trực tiếp.
