Tranh treo trên sofa vừa mắt khi bề ngang của nó bằng khoảng hai phần ba đến ba phần tư chiều dài ghế, và đáy khung cách lưng ghế chừng 15 đến 25 cm. Nếu mảng tường không có đồ đạc bên dưới, lấy chính bề ngang mảng tường làm thước: tranh chiếm khoảng 60 đến 75% là vừa, ít hơn thì lọt thỏm, nhiều hơn thì ngộp.
Đó là con số khởi điểm, không phải luật. Phòng khách nhà phố ở ta thường dài và hẹp, trần căn hộ chỉ hơn 2,6 m, có nhà đặt sofa góc chữ L, có nhà để kệ tivi chiếm nửa bức tường. Mỗi kiểu đòi một cách tính hơi khác. Bài này đi qua từng trường hợp, kèm những lỗi hay gặp nhất khi mang tranh về nhà mới thấy nó bé tí trên tường.
Vì sao tranh mua về hay bị “bé” hơn tưởng tượng?
Trong phòng tranh, bức 60 x 90 cm trông đã to, vì nó treo sát nhau với hàng chục bức khác và người xem đứng cách chừng một mét. Về nhà, nó nằm trên một bức tường ba mét rưỡi, phía dưới là bộ sofa dài hai mét rưỡi, người ngồi xem cách bốn mét. Cùng một bức tranh mà mắt đọc ra hai kích cỡ khác nhau.
Lỗi thứ hai là đo tranh mà quên đo khung. Tranh vải căng toan bán trần, về nhà đóng thêm khung gỗ bản 5–7 cm và có khi thêm viền paspartu, mỗi bên rộng ra cả chục phân. Ngược lại, có người tính theo khổ khung mà mua bức trần, treo lên hụt hẳn. Khi so với sofa, luôn dùng kích thước ngoài cùng mà mắt sẽ thấy trên tường.
Lỗi thứ ba là sợ tranh lớn. Nhiều người nghĩ tranh to thì “nặng nề”, nên chọn khổ trung bình cho chắc. Thật ra một bức đủ lớn, màu không quá gắt, lại làm phòng gọn hơn năm bức nhỏ rải rác. Thứ làm phòng nặng là màu và mật độ hình, ít khi là kích thước.
Người viết đã thấy không ít nhà treo một bức 40 x 60 cm giữa bức tường sau sofa ba chỗ, nhìn như con tem dán trên phong bì. Chữa thì có hai cách: thay bức lớn hơn, hoặc ghép thêm để thành bộ. Cả hai đều tốn hơn chuyện đo kỹ ngay từ đầu.
Bảng tham khảo: sofa dài bao nhiêu thì tranh rộng bao nhiêu?
Bảng dưới lấy mức 2/3 đến 3/4 chiều dài sofa, tính theo kích thước ngoài khung. Đây là vùng an toàn, không phải đáp án duy nhất.
| Chiều dài sofa | Bề ngang tranh đơn (gồm khung) | Nếu treo bộ hai hoặc ba tấm |
|---|---|---|
| khoảng 1,6 m (sofa đôi) | khoảng 105–120 cm | hai tấm 50 x 70 cm, cách nhau 6–8 cm |
| khoảng 2,0 m | khoảng 130–150 cm | ba tấm dọc 40 x 60 cm hoặc hai tấm 60 x 80 cm |
| khoảng 2,4 m (sofa ba chỗ) | khoảng 160–180 cm | ba tấm 50 x 70 cm, tổng bề ngang kể cả khe khoảng 1,6–1,7 m |
| sofa góc chữ L | tính theo cạnh dài nhất sát tường | tranh đơn ngang thường dễ hơn bộ nhiều tấm |
| tường trống, không đồ đạc | khoảng 60–75% bề ngang mảng tường | bộ ba hoặc bố cục lưới, giữ mép ngoài thẳng hàng |
Khi tranh đơn khổ lớn vượt ngân sách, bộ hai hoặc ba tấm là lối ra hợp lý: mắt người đọc cả cụm như một khối, miễn khe giữa các tấm đều nhau và không quá rộng.
Tranh ngang, tranh dọc hay tranh vuông thì hợp chỗ nào?
Trên sofa dài, tranh ngang là lựa chọn tự nhiên. Đường nằm ngang của tranh chạy cùng chiều với lưng ghế, nhìn yên và chắc.
Tranh dọc hợp những mảng tường hẹp mà cao. Bên cạnh cửa sổ, cạnh tủ, đầu hồi cầu thang: một bức dọc kéo mắt lên, làm phòng thấy cao hơn.
Một bức dọc đơn độc trên sofa dài thường bị lẻ. Nếu đã thương bức dọc, ghép đôi hoặc bộ ba cho đủ bề ngang.
Tranh vuông là khổ “khó chiều” nhất. Treo một mình trên sofa dài dễ hụt; nhưng hai hoặc ba tấm vuông xếp hàng lại rất gọn, hợp phòng hiện đại.
Tranh tròn, tranh oval ít gặp nhưng dễ thành điểm nhấn. Gương tròn, tranh sơn mài đĩa tròn hợp chỗ hẹp như góc hành lang hơn là tường chính.
Khổ tranh nên “thuận” với đồ đạc gần nhất. Treo trên tủ thấp dài thì theo tủ; treo trên ghế đơn thì theo ghế, không theo cả bức tường.
Hình trong tranh cũng có hướng. Một bức phong cảnh ngang có đường chân trời thấp tạo cảm giác rộng; bức có cây cao hay thác đổ thì đọc theo chiều dọc dù khổ tranh là ngang.
Trần thấp thì tránh tranh quá cao. Căn hộ trần chừng 2,6–2,7 m, bức dọc cao hơn 1,2 m dễ làm tường chật; dùng khổ ngang hoặc bộ tấm thấp sẽ thoáng hơn.
Ướm thử trước khi mua: làm thế nào cho chắc?
Cách rẻ nhất và chính xác nhất là dán giấy lên tường trước, rồi ngồi xuống ghế nhìn vài ngày.
- Đo sofa và mảng tường. Ghi chiều dài sofa, chiều cao lưng ghế, chiều cao trần, vị trí ổ điện, công tắc, điều hoà.
- Cắt giấy theo khổ ngoài cùng. Giấy kraft, giấy báo nối lại hoặc thùng carton mở phẳng đều được; cắt đúng khổ tranh cộng khung.
- Dán bằng băng keo giấy. Băng keo giấy ít làm tróc sơn; dán đáy giấy cách lưng sofa khoảng 20 cm.
- Ngồi xuống, đứng ở cửa, đi ngang. Nhìn từ ba chỗ người nhà hay đứng nhất, không chỉ đứng sát tường.
- Để qua hai ba ngày. Ngày đầu thấy to, ngày thứ ba thấy vừa là chuyện bình thường; mắt cần thời gian quen.
- Chụp ảnh tường có giấy. Mang ảnh đi khi xem tranh, ướm bằng mắt dễ hơn nhớ con số.
- Thử luôn khổ to hơn một nấc. Nếu phân vân giữa hai khổ, khổ to hơn thường đúng hơn ở phòng khách.
Phòng tranh có tâm thường không ngại cho khách mượn ảnh chụp tranh để ghép thử lên ảnh tường nhà. Nếu cửa hàng hối thúc chốt ngay hôm nay, cứ từ tốn: tranh treo cả chục năm, thêm vài ngày suy nghĩ không thiệt gì.
Phòng khách nhỏ, nhà ống, căn hộ: có nên treo tranh lớn?
Có, nhưng chọn kỹ màu. Phòng khách nhà ống thường chỉ rộng 3,5–4 m, bức tường dài nhất lại chạy dọc nhà. Một bức tranh ngang khá lớn, màu sáng, có chiều sâu như phong cảnh mở ra đường chân trời, giúp bức tường như lùi ra xa. Trái lại, nhiều tranh nhỏ treo rải rác làm tường thêm vụn và phòng nhỏ thêm.
Căn hộ chung cư hay có một bức tường chính sau sofa và một bức tường kệ tivi đối diện. Đừng treo tranh lớn ở cả hai bức. Chọn một bức làm “nhân vật chính”, bức còn lại để trống hoặc chỉ treo thứ nhỏ, nhẹ màu. Hai điểm nhấn đối diện nhau làm người ngồi giữa phải quay qua quay lại, mỏi mắt mà không thấy cái nào nổi.
Với nhà trần cao, nhà phố có thông tầng, tranh nhỏ gần như biến mất. Ở đó hoặc dùng khổ thật lớn, hoặc dồn bộ tranh lên một mảng để thành khối. Lưu ý độ cao treo vẫn tính theo tầm mắt người, không theo chiều cao trần; trần cao mấy thì người vẫn đứng ở mặt sàn.
Nếu ngân sách chưa cho phép tranh gốc khổ lớn, có thể bắt đầu bằng một bức nhỏ hơn mình thương thật sự, đặt trên kệ thấp tựa vào tường, chờ khi gặp bức lớn ưng ý. Tranh dựa kệ trông chủ ý hơn nhiều so với một bức nhỏ treo giữa khoảng tường mênh mông.
Những lỗi kích thước hay gặp và cách sửa
Tranh rộng hơn sofa. Nhìn như cái mái che lớn hơn ngôi nhà; trừ khi là tường trống rất rộng, nên giữ tranh hẹp hơn ghế.
Tranh treo lệch tâm so với sofa. Căn theo tâm của ghế, không theo tâm bức tường, khi ghế không đặt chính giữa tường.
Đáy khung sát lưng ghế. Người ngồi tựa đầu là đụng tranh, lại bám dầu tóc; chừa ít nhất 15 cm.
Đáy khung quá xa lưng ghế. Treo cao quá 35–40 cm phía trên lưng ghế làm tranh và ghế thành hai khối rời.
Bộ ba tấm mà khe hở quá lớn. Khe 15–20 cm làm cụm tranh rã ra; giữ trong khoảng 5–8 cm.
Chọn khổ theo giá thay vì theo tường. Thà một bức in giclée khổ đúng chờ ngày đổi bức gốc, còn hơn một bức gốc khổ sai treo suốt.
Quên chừa chỗ cho đèn. Đèn rọi tranh, đèn tường cần khoảng trống phía trên; tính trước khi khoan.
Không tính đến tầm nhìn từ cửa. Bức tường đầu tiên khách nhìn thấy khi bước vào đáng được nhận bức đẹp nhất, dù không phải tường sau sofa.
Khi nào chọn tranh theo ý nghĩa, khi nào theo kích thước?
Nhiều gia đình chọn tranh phòng khách vì đề tài trước: bức sơn thuỷ cho ông bà, bức cá chép hay mã đáo cho người làm ăn, bức sen cho người thích tĩnh. Đề tài đúng ý mà khổ sai thì vẫn thiếu. Nên quyết đề tài trước, rồi tìm khổ hợp tường, chứ đừng vì đã ưng một bức mà cố ép tường phải chứa nó.
Nếu đang tìm tranh theo ý nghĩa cho phòng khách, có thể tham khảo các mẫu tranh và vật phẩm ở VatPham.com để hình dung đề tài, rồi mang bảng kích thước ở trên ra đối chiếu với tường nhà mình.
Còn lại, lời khuyên cũ của người chơi tranh vẫn đúng: chọn bức mình thương nhìn mỗi ngày. Kích thước chỉ là chuyện làm cho tình thương ấy được treo đúng chỗ.
Một mẹo nhỏ cuối: chụp ảnh phòng khách bằng điện thoại, chuyển sang đen trắng. Bức tranh mà trong ảnh đen trắng vẫn thấy là một khối rõ ràng, cân với sofa, thì về kích thước gần như đã ổn.
Câu hỏi thường gặp
Tranh phòng khách 60 x 90 cm có nhỏ không?
Tuỳ sofa. Trên ghế đôi khoảng 1,6 m, bức 60 x 90 cm cộng khung là vừa; trên sofa ba chỗ 2,4 m thì thường hụt. Lúc đó nên ghép đôi hoặc chọn khổ ngang lớn hơn.
Sofa góc chữ L thì treo tranh ở cạnh nào?
Thường treo ở cạnh dài, nơi phần lớn người ngồi quay lưng vào. Cạnh ngắn có thể để trống hoặc treo một bức nhỏ hơn, cùng tông màu với bức chính.
Treo tranh bộ ba hay một bức lớn thì đẹp hơn?
Một bức lớn cho cảm giác bề thế, liền mạch; bộ ba linh hoạt hơn và dễ vận chuyển, dễ treo ở nhà có cầu thang hẹp. Cả hai đều đẹp nếu tổng bề ngang đúng tỷ lệ với ghế.
Khoảng cách giữa các tấm trong bộ tranh là bao nhiêu?
Khoảng 5–8 cm là vùng an toàn. Khe quá hẹp nhìn như một tấm bị nứt, khe quá rộng làm bộ tranh tách rời.
Phòng khách nhỏ có nên treo gương thay tranh?
Gương giúp phòng sáng và rộng hơn, nhưng phản chiếu cả những thứ lộn xộn. Có thể kết hợp: gương ở tường hẹp đối diện cửa sổ, tranh ở tường chính sau sofa.
Có cần thuê người tư vấn kích thước tranh không?
Đa số trường hợp tự ướm bằng giấy là đủ. Với nhà thông tầng, tường rất lớn hay tranh nặng cần khoan bắt vít đặc biệt, nên hỏi người thiết kế nội thất hoặc thợ thi công có kinh nghiệm.
